Những Đóa Hoa Vẫn Luôn Ở Đó

Điều thay đổi không phải là con đường tôi đi qua, mà là tâm trí đang bước trên con đường ấy.

Tôi làm việc tại Adobe.

Gần văn phòng có một con đường không dài, hai bên trồng rất nhiều cây và hoa. Mỗi buổi trưa, nếu không có cuộc họp, tôi thường đi bộ ở đó khoảng hai mươi phút. Đó là khoảng thời gian hiếm hoi trong ngày tôi rời khỏi màn hình máy tính, hít thở không khí bên ngoài rồi quay lại làm việc.

Con đường ấy đã trở nên quen thuộc đến mức tôi không còn phải nghĩ xem sẽ rẽ ở đâu hay đi đến đoạn nào. Cứ hết giờ trưa là bước ra, đi một vòng rồi trở lại văn phòng.

Vài tuần trước, những khóm hoa ven đường đồng loạt nở. Hoa vàng phủ kín từng bụi cây, nổi bật dưới ánh nắng giữa trưa.

Điều thú vị là tôi gần như không nhận ra điều đó.

Tôi vẫn đi qua con đường ấy mỗi ngày. Vẫn nhìn về phía trước. Vẫn bước đều.

Nhưng đầu óc thì không ở đó.

Tôi nghĩ đến những việc còn dang dở.

Đến cuộc họp buổi chiều.

Đến một lỗi cần tìm nguyên nhân.

Đến những quyết định chưa đưa ra được.

Đến những email chưa trả lời.

Thân thể đang đi bộ, nhưng tâm trí vẫn còn ngồi trước bàn làm việc.

Bây giờ nhớ lại, tôi thấy mình giống như đang đi xuyên qua khung cảnh chứ không thật sự hiện diện trong khung cảnh ấy.

Rồi có một buổi trưa khác.

Công việc hôm đó không hẳn ít hơn. Những việc cần giải quyết vẫn còn nguyên. Nhưng bằng một cách nào đó, tôi đã buông xuống được phần nào cảm giác căng thẳng vẫn đeo theo mình nhiều ngày trước đó.

Tôi bước trên chính con đường quen thuộc.

Không có gì thay đổi.

Vẫn những hàng cây ấy.

Vẫn những khóm hoa ấy.

Vẫn ánh nắng ấy.

Nhưng lần này, tôi chợt dừng lại.

Màu vàng của những bông hoa hiện lên rực rỡ đến mức tôi tự hỏi tại sao trước đó mình chưa từng chú ý.

Chúng không phải chỉ mới nở trong ngày hôm ấy.

Chúng đã ở đó từ nhiều ngày trước.

Điều thay đổi không phải là cảnh vật.

Điều thay đổi là cách tôi nhìn.

Tôi đứng lại thêm một lúc rồi tiếp tục đi.

Suốt phần còn lại của ngày hôm đó, tôi có cảm giác mình nhẹ hơn bình thường. Những cuộc trao đổi với đồng nghiệp diễn ra dễ chịu hơn. Những việc nhỏ không còn khiến tôi bực bội nhanh như trước. Tôi cũng để ý nhiều hơn đến những điều rất bình thường: một khoảng trời xanh giữa hai tòa nhà, bóng cây đổ trên vỉa hè, tiếng chim vang lên giữa giờ trưa.

Không có điều gì đặc biệt xảy ra.

Nhưng ngày hôm ấy lại có cảm giác khác.

Và tôi nghĩ, có lẽ điều khác đầu tiên không nằm ở thế giới bên ngoài.

Trải nghiệm đó khiến tôi nhớ đến những buổi sáng tôi thức dậy với một tâm trạng nhẹ nhàng.

Không phải sáng nào cũng như vậy.

Nhưng có những ngày, ngay khi mở mắt, tôi thấy đầu óc rất yên. Không có cảm giác bị kéo ngay vào công việc hay những điều phải lo.

Những ngày ấy thường diễn ra dễ chịu hơn.

Không phải vì giao thông bỗng ít xe.

Không phải vì lịch họp bỗng trống.

Không phải vì mọi việc đều thuận lợi.

Những khó khăn vẫn còn đó.

Chỉ là tôi bước vào chúng bằng một trạng thái khác.

Điều đó làm tôi nghĩ đến cụm từ mà chúng ta vẫn thường dùng trong đời sống hằng ngày: **"năng lượng tích cực."**

Tôi tự hỏi:

Có phải hôm ấy tôi gặp may hơn?

Hay chỉ là khi tâm trí bớt nặng nề, tôi bắt đầu nhìn thấy nhiều điều tốt đẹp vốn vẫn hiện diện quanh mình?

Tôi không có câu trả lời chắc chắn.

Và có lẽ cũng không cần phải có.

Tôi nhận ra rằng sự chú ý của chúng ta không bao giờ hoàn toàn khách quan.

Khi đầu óc đầy áp lực, nó tự nhiên hướng về những điều cần giải quyết. Mỗi vấn đề chưa xong đều giành lấy một phần sự chú ý của mình. Phần còn lại của thế giới dần trở nên mờ hơn.

Hoa vẫn nở.

Trời vẫn xanh.

Người khác vẫn mỉm cười.

Chỉ là chúng không còn đủ nổi bật để đi vào ý thức.

Khi tâm trí nhẹ hơn, điều đầu tiên thay đổi không phải thế giới.

Điều thay đổi là phạm vi của sự chú ý.

Ta bắt đầu nhìn thấy nhiều hơn.

Lắng nghe nhiều hơn.

Kiên nhẫn hơn một chút.

Cũng nhờ vậy mà phản ứng của người khác dành cho ta đôi khi cũng khác đi.

Một cuộc trò chuyện có thể trở nên cởi mở hơn chỉ vì mình thật sự đang lắng nghe.

Một cơ hội có thể xuất hiện không phải vì nó vừa được tạo ra, mà vì cuối cùng mình đã nhận ra nó.

Có lẽ rất nhiều điều tốt đẹp trong cuộc sống không hề đến muộn.

Chỉ là sự chú ý của chúng ta đến với chúng muộn hơn.

Tôi vẫn dùng cụm từ "năng lượng tích cực" trong những cuộc trò chuyện đời thường.

Nhưng điều tôi muốn nói không phải là một loại năng lượng vật lý đang phát ra từ con người.

Tôi cũng không nghĩ rằng chỉ cần suy nghĩ tích cực thì may mắn sẽ tự tìm đến.

Đối với tôi, "năng lượng tích cực" đơn giản là tên gọi của một trạng thái.

Một tâm trí bình tĩnh hơn.

Một sự cởi mở với những gì đang diễn ra.

Một chút hy vọng.

Một khả năng chú ý thay vì chỉ phản ứng.

Một cảm giác không còn bị đè nặng bởi mọi điều chưa hoàn thành.

Khi ở trong trạng thái ấy, cách mình đối xử với người khác thay đổi.

Cách mình lắng nghe thay đổi.

Cách mình nhìn một vấn đề cũng thay đổi.

Và chính những thay đổi rất nhỏ đó có thể khiến trải nghiệm của cả một ngày trở nên khác đi.

Không phải vì thế giới đã đổi khác.

Mà vì mình đang hiện diện trong thế giới ấy bằng một cách khác.

Điều này làm tôi nhớ đến một ý rất quen thuộc trong thực hành chánh niệm.

Chánh niệm không phải là làm cho thế giới trở nên đẹp hơn.

Cũng không phải là cố gắng tạo ra một cảm xúc tích cực.

Điều cốt lõi là học cách có mặt với những gì đang diễn ra.

Khi tâm quá bận, ta dễ nhìn mọi thứ qua lớp màn của lo lắng, kỳ vọng hay áp lực.

Khi tâm lắng hơn, cùng một hoàn cảnh ấy có thể được cảm nhận theo một cách rất khác.

Những bông hoa trên con đường gần văn phòng không đẹp hơn vào ngày tôi nhìn thấy chúng.

Chúng vẫn là những bông hoa ấy.

Điều thay đổi là cuối cùng tôi đã thật sự nhìn.

Tôi không xem trải nghiệm này như một bằng chứng cho bất kỳ giáo lý nào.

Nó chỉ khiến tôi hiểu hơn vì sao trong Phật học, sự chú tâm luôn được xem là một điều đáng thực tập.

Tâm lý học hiện đại có vài khái niệm giúp lý giải phần nào trải nghiệm này.

Khi chịu nhiều áp lực, sự chú ý của con người thường thu hẹp và ưu tiên những điều được xem là quan trọng hoặc có khả năng gây rủi ro. Các nghiên cứu về **thiên lệch tiêu cực** và **sự chú ý có chọn lọc** cho thấy não bộ rất dễ dành nhiều tài nguyên hơn cho các mối lo hơn là những tín hiệu tích cực trong môi trường.

Ngược lại, khi cảm xúc trở nên tích cực và ổn định hơn, phạm vi chú ý của chúng ta có xu hướng mở rộng. Thực hành chánh niệm cũng được ghi nhận có thể giúp con người nhận biết rõ hơn những gì đang diễn ra trong hiện tại thay vì chỉ chạy theo dòng suy nghĩ quen thuộc.

Những hiểu biết này giúp giải thích vì sao cùng một con đường lại có thể mang đến hai trải nghiệm rất khác nhau.

Tuy nhiên, chúng không chứng minh rằng con người sở hữu một "trường năng lượng tích cực" có khả năng thu hút những sự kiện thuận lợi từ bên ngoài.

Khoa học hiện nay có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự chú ý, cảm xúc và nhận thức.

Còn những khẳng định vượt ra ngoài các bằng chứng quan sát được thì vẫn cần được nhìn nhận một cách thận trọng.

Với tôi, ranh giới đó đáng được tôn trọng.

Nếu muốn thử một điều nhỏ, bạn có thể dành mười đến mười lăm phút vào sáng mai trước khi chạm vào điện thoại.

Không mở email.

Không đọc tin tức.

Không lướt mạng xã hội.

Chỉ cần nhìn ra cửa sổ hoặc bước ra ngoài.

Quan sát ánh sáng của buổi sáng.

Nhìn bầu trời.

Lắng nghe một âm thanh.

Để ý một sinh vật sống quanh mình.

Nghĩ đến một điều mình biết ơn.

Rồi tự hỏi hôm nay mình có thể mang đến điều gì tốt đẹp cho một người khác.

Đừng mong rằng cả ngày sẽ trở nên may mắn hơn.

Chỉ cần để ý xem, khi bước vào ngày mới bằng một tâm trí ít xao động hơn, trải nghiệm của bạn có khác đi hay không.

Từ sau hôm ấy, tôi vẫn đi trên con đường quen thuộc vào mỗi giờ nghỉ trưa.

Mùa hoa rồi cũng sẽ qua.

Những tán cây sẽ lại đổi màu.

Rồi một mùa nở khác sẽ đến.

Mỗi lần nhìn thấy những bông hoa ấy, tôi lại nhớ đến khoảnh khắc mình nhận ra rằng chúng chưa từng biến mất.

Chỉ có sự chú ý của tôi từng ở một nơi khác.

Hoa không cần nở lại một lần nữa để tôi nhìn thấy chúng.

Có lẽ chính tôi cần trở nên đủ nhẹ để nhìn thấy những gì vốn đã ở đó.

Nếu sáng mai bạn dành cho tâm trí mình mười phút yên tĩnh trước khi trao nó cho thế giới, bạn sẽ nhìn thấy điều gì khác đi?